Geert Verhelst

Biologische gewassen zijn toch gezonder dan conventionele!

In het verleden probeerden al heel wat studies te achterhalen of het consumeren van biologische voeding al dan niet gezondheidsvoordelen bood ten opzichte van het gebruik van conventioneel geteelde gewassen. Hoewel ze vaak pleitten ten gunste van bio gewassen,  waren het helaas vooral de studies die het tegendeel beweerden, die de media haalden. Ditmaal laat de grootste en zorgvuldigste studie ooit1 er geen twijfel over bestaan: niet alleen is biologische voeding significant rijker aan antioxidanten, je krijgt er – logischerwijze – ook veel minder pesticiden door binnen.

Onderzoekers aan de Universiteit van Newcastle bundelden daarvoor niet alleen de resultaten van liefst 343 correct uitgevoerde studies, ze gebruikten ook tot dusver de beste methodologie om de resultaten te interpreteren. Uiteindelijk bleken biologische gewassen gemiddeld 17 % meer van de klassieke antioxidanten (vitaminen C, A en E, selenium…) te bevatten dan conventioneel gekweekte landbouwgewassen, waaruit al mag geconcludeerd worden dat ze onze lichaamscellen en het DNA erin beter helpen beschermen tegen schadelijke vrije radicalen. Maar als men keek naar de “secundaire” plantenstoffen zoals de grote groep van de polyfenolen, dan bleken biologische groenten en – fruit – naargelang de onderzochte klasse – liefst 18 tot 69 % meer van deze substanties te aan te voeren! Tot deze polyfenolen behoren onder meer fenolzuren, flavanonen, stilbenen, flavonen, flavonolen en anthocyanen. Vermits veel van deze secundaire plantenstoffen ook een beschermende antioxiderende werking uitoefenen, betekent zulks concreet dat men door de keuze voor een biologisch dieet gemiddeld 20 tot 40 procent meer antioxidanten binnenkrijgt of het equivalent van 1 à 2 extra porties fruit of groenten, maar dan zonder de extra aanvoer van calorieën.

Verklaring voor het verschil in klassieke antioxidanten is onder meer het feit dat regulier geteelde gewassen via kunstmest grotere hoeveelheden stikstof aangereikt worden, waardoor ze sneller gaan groeien en de concentratie aan antioxidanten erin proportioneel afneemt. Het grote verschil in secundaire plantenstoffen dan weer is vooral te wijten aan het feit dat biologische gewassen – in tegendeel tot reguliere landbouwgewassen die besproeid worden tegen potentiële ziekteverwekkers – noodgedwongen meer beschermende stoffen moeten aanmaken. En heel wat van deze afweerstoffen behoren tot de klasse van polyfenolen en zijn substanties waarvan steeds meer aangetoond wordt dat ze bijdragen tot het afhouden van degeneratieziekten zoals hart- en vaatziekten, type 2 diabetes, zenuwziekten, artritis en kanker.

In verband met kanker sluiten de resultaten van deze studie trouwens perfect aan bij het baanbrekende werk van de Britse Professoren Potter en Burke en de stelling die deze farmacologen al een tijd geleden poneerden: dat het consumeren van biologische, niet behandelde gewassen bijdraagt tot de bescherming tegen kanker, omdat ze rijker zijn aan bijzondere, bittere secundaire plantenstoffen: salvestrolen2. Biologische geteelde planten maken namelijk tot 30 maal meer salvestrolen aan om zich te beschermen tegen schimmels dan met fungiciden of schimmelwerende stoffen besproeide conventionele gewassen. In het lichaam van de mens kunnen vervolgens deze salvestrolen heel specifiek kwaadaardige  cellen  in hun ontwikkeling afremmen of zelfs doden, zonder ook maar enig negatief effect uit te oefenen op gezonde lichaamscellen.

Verder lijkt het bijna de logica zelve dat deze grootschalige studie uit de British Journal of Nutrition aantoonde dat conventioneel geteelde landbouwgewassen vier keer vaker sporen van synthetische verdelgingsmiddelen (pesticiden) vertoonden dan biologische gewassen. Door verspreiding via de lucht en/of het grondwater komen sporen van pesticiden ook soms voor op bio groenten of -fruit, maar doorgaans in concentraties die wel tien tot honderd keer lager liggen. Opmerkelijk is ook de vaststelling dat reguliere landbouwgewassen – door de moderne landbouwtechnieken met onder meer stikstof- en fosforrijke kunstmest - doorgaans ook grotere hoeveelheden van het toxische zware metaal cadmium bevatten!

Hopelijk kan deze grootscheepse studie niet alleen voorgoed gelden als bewijs dat het consumeren van biologische gewassen aanzienlijke gezondheidsvoordelen biedt, maar is het ook een stimulans voor de overheid en landbouwers om respectievelijk meer de biologische landbouw te promoten en te beoefenen. Want in Nederland bedroeg anno 2017 het aandeel van de landbouwgrond waarop biologisch werd geteeld amper 3,2 %3. Heel weinig als men weet dat in de Europese Unie het gemiddelde 5,3 % bedraagt!

Ten slotte wordt nog al te vaak voorbijgegaan aan het feit dat biologische teelt stukken beter is voor het milieu en tevens een meer duurzame landbouwmethode is. Dat biologische landbouw zowel beter is voor de biodiversiteit, de grondkwaliteit, de waterwegen als voor het dierenwelzijn, zal iedereen begrijpen. Wat betreft de koolstofuitstoot stelde een rapport van de Food And Agriculture Organisation dat de broeikasgasemissie per hectare bij biologische systemen 48 tot 66% lager ligt dan bij conventionele systemen³.

Bio


1. Barański M, Srednicka-Tober D, Volakakis N, Seal C, Sanderson R, Stewart GB, Benbrook C, Biavati B, Markellou E, Giotis C, Gromadzka-Ostrowska J, Rembiałkowska E, Skwarło-Sońta K, Tahvonen R, Janovská D, Niggli U, Nicot P, Leifert C. Higher antioxidant and lower cadmium concentrations and lower incidence of pesticide residues in organically grown crops: a systematic literature review and meta-analyses. Br J Nutr. 2014 Jun 26:1-18

2. Boek: Dr. Brian A Schaefer. Salvestrols: Nature's Defence Against Cancer: Linking Diet and Cancer.

3. Food and Agriculture Organisation (FAO), United Nations, Rome, 2002, Organic agriculture, environment and food security, 258 p., Ed. Nadia El-Hage Scialabba and Caroline Hattan